2.2.2 ความสำคัญของหลักสูตรต่อการศึกษา25
คำว่า การศึกษา ได้นักการศึกษา และนักปราชญ์ให้ความหมายต่างๆดังต่อไปนี้26
จอห์น ดิวอี้ (Dewey) ได้กล่าวถึงความหมายของการศึกษาว่า การศึกษาเป็น
กระบวนการทางสังคมและเป็นหน้าที่ของสังคม
ไทเลอร์ (Tyler) เสนอว่า การศึกษาเป็นกระบวนการของการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
ของมนุษย์
สาโรช บัวศรี ได้กล่าวว่าการศึกษาคือความเจริญงอกงามที่เกิดขึ้นแก่ผู้เรียนเนื่องจาก
ได้รับประสบการณ์ที่เลือกเฟ้นแล้วอย่างดี
ภิญโญ สาธรให้ความเห็นว่า การศึกษาเป็นกระบวนการพัฒนาบุคคลทั้งในด้านจิตใจ
นิสัย และคุณสมบัติอย่างอื่นกระบวนการศึกษาเป็นเพียงเครื่องมือที่คนรุ่นหนึ่งให้แก่คนอีกรุ่นหนึ่ง Continue reading →
กำหนดทิศทางให้การเรียนการสอนเป็นไปตามความมุ่งหมายของการศึกษา หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ
หลักสูตรเป็นเครื่องชี้นำทางในการจัดความรู้และประสบการณ์แก่ผู้เรียนซึ่งครูจะต้องปฏิบัติตาม
เพื่อให้ผู้เรียนได้รับการศึกษาที่มุ่งสู่จุดหมายเดียวกัน หลักสูตรจึงเป็นหัวใจสำคัญของการศึกษา
และเป็นเครื่องชี้ถึงความเจริญของชาติ ถ้าประเทศใดมีหลักสูตรที่เหมาะสม ทันสมัยและมี
ประสิทธิภาพ คนในประเทศนั้นก็ย่อมมีความรู้และศักยภาพในการพัฒนาประเทศได้อย่างเต็มที่
2.2.3 องค์ประกอบของหลักสูตร27
หลักสูตรอาจจะมีได้หลายประเภท หลายรูปแบบ และหลายระดับ แต่ไม่ว่าจะเป็น
หลักสูตรใดก็ตาม ก็จะต้องมีองค์ประกอบพื้นฐานที่สำคัญอย่างน้อย 4 ส่วน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญ คือ
1) จุดมุ่งหมายของหลักสูตร จุดมุ่งหมายของหลักสูตรถือได้ว่าเป็นทิศทางของการ
จัดการการศึกษา เป็นส่วนที่จะทำให้ทราบว่าจะพัฒนาผู้เรียนไปในลักษณะใด การกำหนด Continue reading →
นั้นแล้วควรมีคุณสมบัติอย่างไร คุณสมบัติของผู้เรียนที่กำหนดในจุดมุ่งหมายนั้นจะครอบคลุมทั้ง
ทางด้านความรู้ ทักษะ เจตคติ ค่านิยมและคุณธรรมด้านต่างๆควบคู่กันไปเมื่อกำหนดคุณสมบัติ
ของผู้จบหลักสูตรออกมาเป็นจุดมุ่งหมายแล้วขั้นต่อไปคือ พิจารณาว่าเนื้อหาวิชาใดหรือ
ประสบการณ์ใดบางที่จะช่วยให้ผู้เรียนมีคุณสมบัติ หรือบรรลุถึงคุณสมบัติที่กำหนดไว้ใน
จุดมุ่งหมายนั้นการกำหนดองค์ประกอบส่วนนี้ ควรมีปริมาณและสัดส่วนของเนื้อหาวิชาและ
ประสบการณ์ต่างๆเหมาะสมสอดคล้องกับจุดมุ่งหมายที่กำหนดไว้ต่อไปจึงพิจารณาว่า การนำ
หลักสูตรไปใช้ หรือการจัดการเรียนการสอนนั้นควรเป็นแบบใด ปฏิบัติอย่างไรและดำเนินการ
วัดผลอย่างไร เพื่อให้สอดคล้องกับจดมุ่งหมายที่กำหนดไว้นั้นในขั้นสุดท้าย จะต้องมีการ
ประเมินผลว่าการนำหลักสูตรไปใช้เกิดผลตามจุดมุ่งหมายที่กำหนดไว้หรือไม่มากน้อยเพียงใด
องค์ประกอบของหลักสูตรทั้ง 4 ส่วนจึงมีความสัมพันธ์กัน ดังแผนภาพต่อไปนี้ Continue reading →
3) ต้องตรงตามความมุ่งหมายทางการศึกษาของชาติ เป็นเครื่องมือช่วยให้เป้าหมาย
ทางการศึกษาของชาติบรรลุตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้
4) เป็นหลักสูตรที่ได้มาจากแนวคิดของบุคคลหลายฝ่ายที่เข้ามามีส่วนร่วมในการสร้าง
และพัฒนาหลักสูตร ซึ่งรวมทั้งผู้ปกครอง ประชาชนและแม้แต่นักเรียน
5) เป็นหลักสูตรที่สอดคล้องกับพื้นฐานที่สำคัญฯคือปรัชญาจิตวิทยา สังคมเศรษฐกิจ
และการปกครอง ตลอดจนวัฒนธรรมเนียมประเพณี และเอกลักษณ์ของชาติ
6) เป็นหลักสูตรที่จัดลำดับเนื้อหาและประสบการณ์ไว้อย่างต่อเนื่องไม่ข้ามขั้นไม่
รบกวน หรือขาดตอนจนผู้เรียนได้รับประสบการณ์ที่ไม่ต่อเนื่อง
7) หลักสูตรที่ดีจะต้องคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคลของเด็ก โดยให้เด็กมี
โอกาสเลือกเรียนได้ตามความถนัดและความสนใจ Continue reading →
2.2.5 การประเมินหลักสูตร
นักการศึกษาหลายท่านได้ให้ความหมายของการประเมินหลักสูตรต่างๆกันดังนี้คือ
คาร์เตอร์ กู๊ด (Carter Good)29 ได้ให้ความหมายไว้ว่า การประเมินหลักสูตรคือการ
ประเมินผลของกิจกรรมการเรียนภายในขอบข่ายของการสอน ที่เน้นเฉพาะจุดประสงค์ของการ
ตัดสินใจในความถูกต้องของจุดมุ่งหมาย ความสัมพันธ์และความต่อเนื่องของเนื้อหา และ
ผลสัมฤทธิ์ของวัตถุประสงค์เฉพาะซึ่งนำไปสู่การตัดสินใจในการวางแผน การจัดโครงการ การ
ต่อเนื่องและการหมุนเวียนของของกิจกรรมโครงการต่างๆที่จะจัดให้มีขึ้น
ลี ครอนบาช (Lee Cronbach)30ให้ความหมายว่า การประเมินหลักสูตรคือการรวบรวม
ข้อมูลและการใช้ข้อมูลเพื่อตัดสินใจเรื่องโปรแกรมหรือหลักสูตรการศึกษา
สตัฟเฟิลบีมและคณะ (Stuffebeam et al.)31 ให้ความหมายของการประเมินหลักสูตรว่า Continue reading →
